Kartel Dedak Ayam: Taktik Sekat Bekalan Telur dan Ancaman Lonjakan Harga Mula Tekan Kerajaan

KUALA LUMPUR: Isu pelaksanaan penalti bersejarah RM415.5 juta oleh Suruhanjaya Persaingan Malaysia (MyCC) terhadap lima gergasi makanan ternakan (feedmill) kini berdepan dimensi baharu, apabila ancaman manipulasi bekalan telur dan kenaikan harga di pasaran mula dikesan sebagai instrumen tekanan terhadap penguatkuasaan undang-undang.

Keputusan MyCC pada Disember 2023 yang disahkan sebulat suara oleh Tribunal Rayuan Persaingan (CAT) pada Februari 2026 membuktikan secara konklusif bahawa Leong Hup Feedmill Malaysia Sdn Bhd, Gold Coin Feedmills (M) Sdn Bhd, Dindings Poultry Development Centre Sdn Bhd, FFM Berhad, dan PK Agro-Industrial Products (M) Sdn Bhd telah bersekongkol menetapkan kenaikan harga dedak ayam antara Januari 2020 hingga Jun 2022.

Cengkaman 40 Peratus Pasaran dan Integrasi Ladang

Kelima-lima syarikat ini menguasai hampir 40 peratus pasaran feedmill negara, dengan kos dedak ayam menyumbang 70 hingga 73 peratus daripada jumlah keseluruhan kos penternakan. Disebabkan kedudukan syarikat-syarikat ini yang beroperasi secara integrasi menegak (menguasai kilang dedak, ladang ayam pedaging, dan ladang ayam penelur), impak sebarang tindakan mereka meresap terus ke punca bekalan makanan asas rakyat.

Sebarang gangguan yang disengajakan pada peringkat hulu bukan sahaja menjejaskan bekalan ayam hidup, malah memberi kesan langsung kepada kestabilan penawaran telur ayam segar di peringkat peruncitan.

Taktik Mengurangkan Bekalan Telur Demi Melambungkan Harga

Kebimbangan kini terarah kepada potensi taktik mewujudkan kekurangan buatan (artificial shortage) dalam rantaian bekalan. Melalui pengurangan kapasiti pengeluaran atau melambatkan pusingan kemasukan ayam penelur di ladang, bekalan telur di pasaran boleh disusutkan secara mendadak.

Tindakan mengeringkan penawaran ini secara automatik menolak harga telur ke paras tinggi mengikut hukum pasaran. Impaknya, tekanan kemarahan rakyat terhadap kenaikan harga barangan asas dialihkan secara langsung kepada kerajaan, memaksa pihak berkuasa berada dalam posisi terhimpit.

Cabaran Mahkamah dan Taktik Penangguhan Denda RM367 Juta

Selepas tewas di tribunal CAT, empat daripada lima syarikat terbabit (kecuali PK Agro) meneruskan cabaran perundangan menerusi semakan kehakiman di Mahkamah Tinggi. Pada awal Ogos 2026, mereka memohon perintah penangguhan (stay) pembayaran denda terkumpul melebihi RM367 juta atas hujah penalti itu berupaya melumpuhkan operasi rantaian makanan negara.

Langkah MyCC yang kini terpaksa memohon penguatkuasaan di Mahkamah Tinggi membuktikan bahawa syarikat-syarikat terbabit masih melengah-lengahkan pembayaran dan memanfaatkan kuasa modal mereka untuk mengelak tindakan punitif serta-merta.

Ujian Ketegasan: Kerajaan Mesti Pertahan Integriti Pasaran

Isu ini menjadi kayu pengukur sama ada undang-undang persaingan negara mampu berdiri teguh berdepan monopoli konglomerat. Sekiranya pemain industri yang sah disahkan bersalah dibenarkan menekan kerajaan dengan ancaman gangguan bekalan telur dan harga makanan, mesej yang dihantar amat merosakkan kestabilan ekonomi.

Kerajaan serta badan pengawal selia perlu memastikan keputusan MyCC dan CAT dikuatkuasakan sepenuhnya tanpa sebarang ruang kompromi, demi memastikan kepentingan rakyat dan keadilan pasaran tidak terus digadaikan kepada manipulasi kartel.